19/05/2021 14:35
Xem với cỡ chữ

Nhớ về Ngân hàng phát triển Việt Nam: MỘT VÀI SUY NGẪM

Nguyễn Quang Dũng, Nguyên Q.Chủ tịch HĐQT NHPT
Hàng năm, mỗi dịp tháng 5 về, chúng ta lại đón mừng ngày Lễ của dân tộc - Ngày sinh của Bác Hồ kính yêu. 
Từ 19/5/2006, hàng năm vào ngày này, CBVC-NLĐ hệ thống Ngân  hàng Phát triển Việt Nam (NHPT) có thêm niềm vui kỷ niệm Ngày thành lập Ngành. Năm nay, NHPT của chúng ta tròn 15 tuổi. Theo đề nghị của Tạp chí Hỗ trợ Phát triển, tôi xin chia sẻ một chút suy tư với các bạn đồng nghiệp để cùng suy ngẫm.
15 năm đã qua, tôi vẫn nhớ mãi ánh mắt và nụ cười ấm áp, tin tưởng của Thủ tướng Phan Văn Khải tại buổi Lễ Công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ thành lập NHPT được tổ chức vào ngày 30/5/2006 tại Thủ đô Hà Nội. 
Đón nhận quyết định thành lập Ngành và những lời dặn dò ân cần của Thủ tướng Chính phủ là những gương mặt hồ hởi, phấn khởi, xúc động của tập thể cán bộ chủ chốt đại diện cho hơn 3.000 CBVC trong cả nước. 
Trong 10 năm làm công tác điều hành hoạt động NHPT, tôi luôn nhớ lời dặn của Thủ tướng Phan Văn Khải, đại ý là: Ở Việt Nam đây là lần đầu tiên Chính phủ thành lập một Ngân hàng Chính sách theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước và Luật các Tổ chức tín dụng để thực hiện chính sách tín dụng đầu tư - tín dụng xuất khẩu của Nhà nước. NHPT hoạt động không vì lợi nhuận, có vai trò là một trong những công cụ của Chính phủ, thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần làm bật dậy những tiềm năng của các ngành, vùng, nhất là những ngành, vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn nhằm đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, nâng cao hiệu quả và tính bền vững của sự phát triển. Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ chính là phương châm để điều hành hoạt động NHPT từ đó về sau. 
Ngay sau khi được thành lập, Hệ thống NHPT được vận hành với biết bao công việc. Chúng ta đã khẩn trương rà soát đề xuất để ban hành hệ thống các cơ chế, quy chế của Nhà nước và các quy định nội bộ; tiếp nhận bàn giao vốn, tài sản; sắp xếp tổ chức bộ máy, nhân sự và đào tạo nghiệp vụ ngân hàng cho đội ngũ CBVC; đảm bảo nguốn vốn để giải ngân cho các dự án đầu tư dở dang từ tổ chức tiền thân; tiếp nhận thẩm định để cho vay các dự án mới, khoản vay mới theo quy định để thực hiện nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội được Thủ tướng Chính phủ giao. 
Cùng với việc triển khai thực hiện nhiệm vụ tín dụng đầu tư - tín dụng xuất khẩu theo chính sách của Nhà nước, NHPT cũng đã khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ khác được giao, điển hình là tổ chức thực hiện Dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng; huy động vốn để thực hiện Chương trình Kiên cố hóa kênh mương - giao thông nông thôn; Chương trình tôn nền vượt lũ ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long; cung ứng vốn để thực hiện một số dự án trọng điểm của các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước; cho vay vốn ODA của Chính phủ Việt Nam ra nước ngoài; cấp bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn các NHTM; cho vay thực hiện chính sách nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp, công nhân ở các khu công nghiệp… Chúng ta đã triển khai thực hiện nhiệm vụ được giao một cách thực sự quyết liệt theo phương châm “Vừa chạy vừa xếp hàng, vừa làm vừa đề xuất cơ chế, vừa làm cái mới vừa khắc phục cái cũ, vừa làm vừa đào tạo, vừa làm vừa học”. Trong điều kiện hành lang pháp lý chưa đầy đủ, cơ chế cho hoạt động NHPT còn nhiều bất cập chưa được bổ sung sửa đổi kịp thời, nguồn NSNN còn khó khăn chưa cấp đầy đủ… thực sự là thách thức rất lớn nhưng chúng ta đã không ngồi chờ đợi, đơn giản là Chính phủ đã sinh ra hệ thống NHPT, đã giao nhiệm vụ thì phải cùng nhau vượt qua khó khăn, thách thức và phấn đấu thực hiện. 
Nhớ về một chặng đường hoạt động của NHPT, 15 năm chưa phải là dài nhưng cũng có thể khẳng định, với vai trò là công cụ của Chính phủ để thực hiện chính sách tín dụng đầu tư - tín dụng xuất khẩu, chúng ta đã có những đóng góp nhất định để góp phần thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ. Với trên 2.200 dự án đầu tư, trong đó có 117 dự án trọng điểm nhóm A được thực hiện từ nguồn vốn của NHPT đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tăng cường cơ sở vật chất và năng lực của nền kinh tế. Nguồn vốn TDĐT - TDXK của NHPT và nguồn vốn ODA cho vay lại của Chính phủ qua NHPT đã đồng hành cùng với quá trình tăng trưởng của các ngành: điện lực, giao thông, vật liệu xây dựng, hóa chất, dệt may, lâm nghiệp, thủy - hải sản, y tế, giáo dục, môi trường… và các vùng Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ xây dựng kết cấu hạ tầng nông nghiệp, nông thôn.
Những CBVC NHPT hưu trí chúng tôi mỗi khi có dịp được thăm, được nghe về những công trình lớn của đất nước có đóng góp của NHPT đều không khỏi xúc động, thật sự là niềm vui lớn với mỗi chúng tôi. Có những dự án đầu tư mà chắc hẳn chúng tôi sẽ còn nhớ mãi, điển hình là “Đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng’’, là Dự án NHPT được Thường trực Chính phủ giao tổ chức thực hiện vào thời kỳ kinh tế đất nước hết sức khó khăn do tác động bất lợi của lạm phát và suy thoái kinh tế. 
Sau gần 7 năm vượt qua biết bao khó khăn, thách thức, NHPT và Chủ đầu tư Dự án (Vidifi) đã hoàn thành công trình Đường ô tô cao tốc hiện đại nối Thủ đô Hà Nội với thành phố cảng Hải Phòng, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế của cả vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, tác động làm bật dậy tiềm năng các tỉnh vùng Đông Bắc của đất nước. Con đường cao tốc được thực hiện theo tiêu chuẩn quốc tế với 6 làn xe chạy vận tốc 120km/h, chiều dài 105 km, thực sự là biểu tượng quyết tâm đột phá của Chính phủ và nỗ lực của rất nhiều những con người đã nỗ lực làm hết sức mình để đạt đến thành công. Từ ngày công trình được khánh thành đưa vào vận hành ngày 5/12/2015, mỗi khi có dịp đi trên tuyến đường, tôi không khỏi xúc động nhớ đến những ngày gian khó, nhớ đến những người bạn, những người đồng nghiệp một thời sát cánh thực hiện nhiệm vụ để có tuyến đường nối ra biển lớn. 
Cách đây cũng nhiều năm rồi, tôi và các đồng nghiệp đã được trải nghiệm không quên được về “Đường lên Tây Bắc xa xôi, nếp nhà sàn thấp thoáng…”. Những ngày ấy, một vùng rừng núi đã chuyển mình khởi động để xây dựng Thủy điện Sơn La - Dự án thủy điện lớn nhất cả nước lúc bấy giờ. NHPT đã được Chính phủ giao thu xếp nguồn vốn để cùng với nguồn vốn NSNN và nguồn vốn ODA thực hiện một số hợp phần của Dự án. Nguồn vốn và hoạt động của NHPT đã đảm bảo để hoàn thành mục tiêu di dân, tái định cư, giải phóng lòng hồ thủy điện và xây dựng các tuyến đường tránh ngập, đóng góp đáng kể và việc hoàn thành Dự án. Cùng với Dự án Thủy điện Sơn La, nguồn vốn của NHPT tiếp tục tham gia để thực hiện nhiều dự án đầu tư lớn ở vùng rừng núi phía Bắc như Dự án Thủy điện Lai Châu, Bản Chát, Huội Quảng, Nho Quế, Tuyên Quang… đóng góp tích cực vào sự phát triển của một vùng “phên giậu” của đất nước. 
Nhắc đến miền Tây xứ Nghệ, chắc hẳn nhiều đồng nghiệp đã nghỉ hưu không quên được những dự án đầu tư mà NHPT đã thực hiện, góp phần làm bật dậy tiềm năng ở các huyện nghèo miền núi tỉnh Nghệ An. Những dự án bò sữa TH Truemilk, Thủy điện Bản Vẽ, Thủy điện Khe Bố, Thủy điện Hủa Na… và nhiều dự án khác đã tạo ra nguồn thu đáng kể cho NSNN, đóng góp vào an ninh năng lượng và tạo công ăn việc làm mới cho đồng bào các dân tộc ở vùng dự án. Người bạn của tôi một thời làm Giám đốc Chi nhánh NHPT Nghệ An đã nghỉ hưu nhiều năm, có dịp gặp lại vẫn say sưa nhắc đến những ngày đầu cùng với các chủ đầu tư và lãnh đạo tỉnh lặn lội khắp vùng miền Tây xứ Nghệ để triển khai các dự án. Kỷ niệm của một thời góp sức xây dựng quê hương chắc Anh cũng như nhiều Giám đốc chi nhánh NHPT khác sẽ còn nhớ mãi. 
Cũng nhiều năm rồi tôi chưa về thăm lại vùng sông nước Cửu Long, nơi cảnh và người dân thật bình dị. Một trong nhiều kỷ niệm không quên, ấy là cái đêm bên dòng Ghềnh Hào, được nghe tiếng đàn cầm và khúc ca “Dạ cổ Hoài Lang” thật da diết. Dịp ấy chúng tôi về Bạc Liêu để dự khánh thành Dự án điện gió lớn nhất cả nước lúc bấy giờ, 62 cột turbine điện gió được dựng lên trên vùng bùn lầy Sú vẹt bờ biển Vĩnh Trạch Đông vươn mãi ra ngoài thềm lục địa, đã tạo ra một nguồn năng lượng sạch hòa vào lưới điện quốc gia. NHPT đã mạnh dạn cung ứng vốn để thực hiện Dự án này và sự thành công của Dự án đã khởi đầu thu hút nhiều nhà đầu tư triển khai các dự án điện gió tiếp theo ở nhiều tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. 
Nhắc đến vùng sông nước Cửu Long, chắc hẳn còn có những người không quên được giai đoạn rất khó khăn của hàng vạn người dân nuôi cá da trơn và nhiều doanh nghiệp chế biến - xuất khẩu cá da trơn những năm 2008 -2012. Ảnh hưởng của lạm phát và suy giảm kinh tế đã tác động tiêu cực, đẩy ngành nuôi, chế biến cá ba sa, cá tra ở nhiều tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đến mức khốn đốn. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, NHPT đã đẩy mạnh cung ứng nguồn vốn tín dụng với các điều kiện ưu đãi để giúp các doanh nghiệp có tiền thu mua nguyên liệu cá cho dân, phục hồi khâu chế biến và xuất khẩu, tiếp tục duy trì một ngành nghề thế mạnh ở vùng sông nước này. 
Tôi cũng có may mắn có dịp cùng với nhiều đồng nghiệp ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đi nhiều tỉnh, đến nhiều cụm tuyến dân cư trong Chương trình tôn nền vượt lũ. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng chính phủ, NHPT đã phối hợp với các địa phương, đảm bảo nguồn vốn tín dụng để thực hiện hàng trăm cụm tuyến dân cư, tạo điều kiện cho dân trong vùng lũ có nơi ở an toàn. Bây giờ có dịp về thăm mọi miền quê, chúng ta sẽ được đi trên các con đường giao thông nông thôn trải thảm xi măng và bắt gặp những kênh mương nội đồng xây kiên cố dọc khắp ruộng đồng. Thực hiện Chương trình Kiên cố hóa kênh mương, giao thông nông thôn được Chính phủ giao, trong nhiều năm, NHPT đã huy động để đảm bảo nguồn vốn cho các địa phương vay không lãi suất, thời hạn dài nhiều chục ngàn tỷ đồng để xây dựng hàng trăm ngàn km kênh mương, giao thông nông thôn, đóng góp đáng kể vào việc xây dựng nông thôn mới. 
Nhìn lại 15 năm hoạt động của NHPT, nhớ đến những đóng góp của NHPT đối với nền kinh tế, chúng tôi nhớ nhiều hơn đến giai đoạn nền kinh tế lâm vào tình trạng lạm phát và suy giảm. NHPT chúng ta được thành lập, đi vào hoạt động từ giữa năm 2006 thì vào cuối 2007 và 2008 lạm phát tăng cao, tác động bất thường đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội và sản xuất - kinh doanh. Bước sang năm 2009, nền kinh tế lại lâm vào tình trạng suy giảm, sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu đình đốn. Vào những năm 2009 - 2012, sau suy giảm kinh tế Việt Nam lại tiếp tục lâm vào tình trạng lạm phát, có những thời điểm, những giai đoạn rất nặng nề. Trong thời kỳ này, Chính phủ đã thực hiện hàng loạt những biện pháp cấp thiết để chống lạm phát và ngăn chặn suy giảm kinh tế để ổn định đời sống và phát triển sản xuất - kinh doanh. Nhờ đó, đời sống kinh tế - xã hội và nền kinh tế được phục hồi những năm sau 2012. Lạm phát và suy giảm kinh tế trong những năm của thời kỳ này đã tác động xấu đến các doanh nghiệp Việt Nam, phần lớn vốn đã yếu về năng lực tài chính, năng lực quản trị - kinh doanh. Rất nhiều doanh nghiệp là khách hàng của các NHTM và của NHPT đã lâm vào tình trạng hoạt động cầm chừng, dừng hoạt động thậm chí phá sản, đồng nghĩa là nợ nần chồng chất, chiếm dụng vốn lẫn nhau và chiếm dụng vốn ngân hàng, mất khả năng chi trả… NHPT chúng ta cùng với các NHTM cũng đã lâm vào tình trạng nợ xấu, nợ khó đòi tăng cao… gây áp lực nặng nề và toàn diện đến mọi hoạt động ngân hàng. Các NHTM có cơ chế trích lập dự phòng rủi ro và xử lý rủi ro thông thoáng, kịp thời nên áp lực đỡ nặng nề hơn NHPT. NHPT chúng ta cho vay phần lớn khách hàng hoạt động ở vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn nên năng lực tài chính vốn đã không mạnh, càng dễ bị tổn thương hơn, với lãi suất vay vốn thấp nên càng chiếm dụng vốn của NHPT để thanh toán các khoản vay lãi suất cao của NHTM. Bên cạnh đó, rủi ro về đạo đức cũng đã phát sinh ở một bộ phận CBVC không chấp hành nghiêm túc quy chế, quy định cũng đã làm phát sinh nợ xấu. Trong hoàn cảnh khó khăn của nền kinh tế, theo nhiệm vụ kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội được giao, NHPT vẫn cố gắng huy động các nguồn vốn để triển khai thực hiện Dự án Đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, đảm bảo nguồn vốn cho vay các dự án trọng điểm theo tiến độ, đẩy mạnh hỗ trợ xuất khẩu, tổ chức triển khai nghiệp vụ bảo lãnh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn ở các NHTM, đồng thời triển khai ráo riết trong toàn hệ thống công tác thu hồi nợ, nợ xấu, nợ quá hạn. 
Suy ngẫm về bối cảnh ra đời và những năm tháng hoạt động của NHPT mà những CBVC hưu trí chúng tôi đã một thời được phục vụ cũng là những trăn trở về một hành lang pháp lý đầy đủ, về một hệ thống cơ chế chính sách phù hợp, về một đội ngũ CBVC đủ năng lực và tâm huyết để NHPT có thể hoạt động an toàn - hiệu quả, đóng góp tích cực cho sự nghiệp phát triển. Chúng tôi đã có những năm tháng nỗ lực nhưng còn nhiều việc chưa làm được, cũng có những việc chưa làm tốt. Tin rằng, đội ngũ cán bộ lãnh đạo NHPT và anh chị em CBVC sẽ đồng lòng, đồng sức để làm tốt hơn, có hiệu quả hơn để NHPT vững mạnh cùng đất nước. 
Nhớ về quá khứ, nhớ về những kỷ niệm để nhớ nhiều hơn về NHPT và các anh, chị em đồng nghiệp và cũng để chiêm nghiệm nhiều hơn về có những bài học hay, dở vậy thôi./.
Hà Nội, ngày 15/4/2021
Tìm theo ngày :